Bảo tàng Nhân học

http://ma.ussh.vinades.vn

Địa tầng: các tầng khảo cổ học, địa chất Trái Đất

Stratigraphy: Earth's Geological, Archaeological Layers
By K. Kris Hirst
Updated February 25, 2019
Source: Hirst, K. Kris. "Stratigraphy: Earth's Geological, Archaeological Layers." ThoughtCo, Aug. 25, 2020, thoughtco.com/stratigraphy-geological-archaeological-layers-172831. https://www.thoughtco.com/stratigraphy-geological-archaeological-layers-172831
Lược dịch: Nguyễn Huy Nhâm-Bảo tàng Nhân học
 
Địa tầng là một thuật ngữ được sử dụng bởi các nhà khảo cổ học và địa chất học để chỉ các lớp đất tự nhiên và các lớp văn hóa tạo nên trầm tích khảo cổ học. Khái niệm đầu tiên xuất hiện như một cuộc điều tra khoa học trong địa chất học thế kỷ 19  Quy luật Chồng tầng của Charles Lyell, trong đó nêu rằng vì lực ép từ tự nhiên, đất chôn sâu ở dưới hơn sẽ có niên đại sớm hơn lớp đất tìm thấy ở phía trên.
Các nhà địa chất và khảo cổ học đều lưu ý rằng trái đất được tạo thành từ các lớp đất đá được tạo ra bởi các sự kiện tự nhiên — cái chết của động vật và các sự kiện khí hậu như lũ lụt, sông băng và núi lửa phun trào — và bởi các yếu tố văn hóa như midden ( rác) trầm tích và các sự kiện xây dựng.
Các nhà khảo cổ học lập bản đồ các lớp văn hóa và các lớp đất tự nhiên mà họ nhìn thấy trong một địa điểm khảo cổ để hiểu rõ hơn về các quá trình hình thành di chỉ và những biến đổi theo thời gian.
Những người đề xuất
Các nguyên tắc phân tích địa tầng hiện đại đã được một số nhà địa chất bao gồm Georges Cuvier và Lyell đưa ra vào thế kỷ 18 và 19. Nhà địa chất nghiệp dư William "Strata" Smith (1769-1839) là một trong những người thực hành phân tích địa tầng sớm nhất trong địa chất. Vào những năm 1790, ông nhận thấy rằng các lớp đá chứa hóa thạch được tìm thấy trong các đường cắt và mỏ đá được xếp chồng lên nhau theo cách giống nhau ở các vùng khác nhau của nước Anh.

Smith lập bản đồ các lớp đá trong vết cắt từ một mỏ đá cho con kênh than Somersetshire và nhận thấy rằng bản đồ của ông có thể được áp dụng trên một dải lãnh thổ rộng lớn. Trong phần lớn sự nghiệp của mình, ông bị hầu hết các nhà địa chất ở Anh coi thường vì ông không thuộc tầng lớp quý ông, nhưng đến năm 1831, Smith đã được chấp nhận rộng rãi và trao tặng huân chương Wollaston đầu tiên của Hiệp hội Địa chất.

Hóa thạch, Darwin và Nguy hiểm
Smith không quan tâm nhiều đến cổ sinh vật học bởi vì, vào thế kỷ 19, những người quan tâm đến quá khứ không được nêu trong Kinh thánh bị coi là những kẻ báng bổ và dị giáo. Tuy nhiên, sự hiện diện của hóa thạch là không thể tránh khỏi trong những thập kỷ đầu của Thời kỳ Khai sáng. Năm 1840, Hugh Strickland, một nhà địa chất học, đồng thời là bạn của Charles Darwin đã viết một bài báo trong Kỷ yếu của Hiệp hội Địa chất London, trong đó ông nhận xét rằng  việc đào các đoạn đường sắt là cơ hội để nghiên cứu hóa thạch. Những công nhân đào nền móng cho các tuyến đường sắt mới nhìn thấy hóa thạch gần như mỗi ngày; sau khi hoàn thành xây dựng, mặt đá mới lộ ra sau đó đã được phô cho những người trên toa xe lửa đi qua nhìn thấy.
Các kỹ sư dân dụng và những người khảo sát đã trở thành những chuyên gia thực tế về địa tầng mà họ đang nhìn thấy, và nhiều nhà địa chất hàng đầu thời đó đã bắt đầu làm việc với các chuyên gia đường sắt đó để tìm và nghiên cứu các mỏm đá trên khắp nước Anh và Bắc Mỹ, bao gồm Charles Lyell, Roderick Murchison , và Joseph Prestwich.

Các nhà khảo cổ học ở Châu Mỹ
Các nhà khảo cổ học đã áp dụng lý thuyết này vào đất và trầm tích sống tương đối nhanh chóng, mặc dù việc khai quật địa tầng - tức là khai quật và ghi lại thông tin về các loại đất xung quanh tại một địa điểm - không được áp dụng nhất quán trong các cuộc khai quật khảo cổ học cho đến khoảng năm 1900. Nó đặc biệt chậm để bắt đầu ở châu Mỹ vì hầu hết các nhà khảo cổ học từ năm 1875 đến năm 1925 tin rằng châu Mỹ chỉ mới được định cư cách đây vài nghìn năm.
Có những trường hợp ngoại lệ: William Henry Holmes đã xuất bản một số bài báo vào những năm 1890 về công trình của mình cho Cục Dân tộc học Hoa Kỳ mô tả tiềm năng của các di tích cổ, và Ernest Volk bắt đầu nghiên cứu Trenton Gravel vào những năm 1880. Khai quật địa tầng đã trở thành một phần tiêu chuẩn của tất cả các nghiên cứu khảo cổ học trong những năm 1920. Đó là kết quả của những khám phá tại địa điểm Clovis tại Blackwater Draw , địa điểm đầu tiên của Mỹ lưu giữ bằng chứng địa tầng thuyết phục rằng con người và động vật có vú đã tuyệt chủng cùng tồn tại.
Tầm quan trọng của khai quật địa tầng đối với các nhà khảo cổ học nằm ở sự biến  đổi theo thời gian: khả năng nhận biết loại hình hiện vật và phương pháp sống thích nghi và thay đổi như thế nào. Xem các bài viết của Lyman và các đồng nghiệp (1998, 1999) được liên kết dưới đây để biết thêm thông tin về sự thay đổi nước biển trong lý thuyết khảo cổ học. Kể từ đó, kỹ thuật địa tầng đã được hoàn thiện: Đặc biệt, phần lớn phân tích địa tầng khảo cổ học tập trung vào việc nhận biết những xáo trộn tự nhiên và văn hóa làm gián đoạn địa tầng tự nhiên. Các công cụ như Ma trận Harris có thể hỗ trợ việc chọn ra trầm tích phức tạp và tinh vi.
Khai quật khảo cổ học và địa tầng
Hai phương pháp khai quật chính được sử dụng trong khảo cổ học bị tác động bởi địa tầng sử dụng các đơn vị ở cấp độ tùy ý hoặc sử dụng địa tầng tự nhiên và tầng văn hóa:
Các cấp độ tự do/tùy ý (khai quật theo lớp cơ học) được sử dụng khi không xác định được các mức địa tầng và chúng liên quan đến việc khai quật các đơn vị khối theo các mức nằm ngang được đo cẩn thận. Người khai quật sử dụng các công cụ san lấp mặt bằng để thiết lập điểm bắt đầu nằm ngang, sau đó đào sâu xuống (thường là 2-10 cm) ở các lớp tiếp theo. Ghi chép và vẽ bản đồ là hai công việc được thực hiện trong và ở cuối mỗi cấp độ, đồng thời các hiện vật được đóng gói và gắn thẻ với tên của đơn vị và cấp độ mà chúng bị xóa.
Các cấp độ địa tầng (khai quật theo tầng vị/context) đòi hỏi người khai quật phải theo dõi chặt chẽ những thay đổi địa tầng khi khai quật, theo dõi những thay đổi về màu sắc, kết cấu và nội dung để tìm ra "đáy" địa tầng của một cấp độ. Ghi chép và vẽ bản đồ được thực hiện trong và cuối cấp độ, và các hiện vật được đóng gói và gắn thẻ theo đơn vị và cấp độ. Khai quật địa tầng tốn nhiều thời gian hơn so với khai quật ở các cấp độ tùy ý, nhưng việc phân tích cho phép nhà khảo cổ học tìm ra mối liên hệ chắc chắn giữa hiện vật với địa tầng tự nhiên mà chúng được tìm thấy.

Nguồn:
  • Albarella U. 2016. Defining bone movement in archaeological stratigraphy: a plea for clarity. Archaeological and Anthropological Sciences 8(2):353-358.
  • Lyman RL, and O'Brien MJ. 1999. Americanist Stratigraphic Excavation and the Measurement of Culture Change. Journal of Archaeological Method and Theory 6(1):55-108.
  • Lyman RL, Wolverton S, and O'Brien MJ. 1998. Seriation, superposition, and interdigitation: A history of Americanist graphic depictions of culture change. American Antiquity 63(2):239-261.
  • Macleod N. 2005. Principles of stratigraphy. Encyclopedia of Geology. London: Academic Press.
  • Stein JK, and Holliday VT. 2017. Archaeological Stratigraphy. In: Gilbert AS, editor. Encyclopedia of Geoarchaeology. Dordrecht: Springer Netherlands. p 33-39.
  • Ward I, Winter S, and Dotte-Sarout E. 2016. The lost art of stratigraphy? A consideration of excavation strategies in Australian indigenous archaeology. Australian Archaeology 82(3):263-274.
Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây